In 2012 verscheen van zijn hand het managementboek Denken als een Generaal. Sindsdien schrijft hij factionverhalen die dicht tegen de werkelijkheid aan schuren.

Otto Skorzeny - De vijf levens van Hitler’s favoriete commando

Deel twee

FLABBER11 DEC 2018 – 16:45

Het verhaal van Otto Skorzeny is bijna too-good-to-be-true. Alle ingrediënten van een heldenepos zijn aanwezig: actie, spanning, bluf, en vele hachelijke momenten. Hoewel de feiten bekend zijn, is zijn biografie omgeven met mythes.

Was hij werkelijk het brein achter de gewaagde ontvoering van Mussolini? Was hij de spin in het web van nazi-vluchtorganisatie ODESSA? Liet hij zich in 1962 overhalen door de Mossad om een moordaanslag te plegen of werd hij gedwongen? Adolf Hitler had een zwak voor de lange Oostenrijker met het litteken. De man die optimaal gebruik maakte van de gelegenheden die de oorlogssituatie bood. Wie was Otto Skorzeny? Een legendarische oorlogsheld of een dienaar van een slechte zaak?

“Meine Ehre heisst Treue” – motto van de Schutzstaffel (SS), waarvan Skorzeny lid was.

Derde Leven - Specialist in Kleinkrieg

Opnieuw wacht er promotie voor Skorzeny. Hitler benoemt hem tot Obersturmbannführer (luitenant-kolonel), speldt hem het Duitse Kruis in goud op geeft hem direct een nieuwe opdracht. Met operatie Wacht am Rhein wil Hitler eind december 1944 – net als in mei 1940 – door de Ardennen aanvallen, de bruggen over de Maas veroveren en Antwerpen innemen.

Hiermee zullen de Britse legers in Nederland gescheiden worden van de Amerikanen in Noord-Frankrijk. Dit biedt Hitler de mogelijkheid om in het westen een wapenstilstand met de geallieerden te sluiten en de oorlog tegen de Sovjets voort te zetten. Skorzeny krijgt de opdracht om een misleidende operatie (lees: false flag) uit te voeren. Met buitgemaakte Amerikaanse Sherman-tanks en Jeeps moeten zijn commando’s, die gekleed gaan in Amerikaanse uniformen, vooruit snellen en de bruggen over de Maas veroveren. Daarnaast moeten ze voor chaos en verwarring achter de Amerikaanse linies zorgen. Skorzeny vraagt of het gebruik van vijandige uniformen wel is toegestaan. Hitler overreedt hem met het argument dat de Amerikanen iets dergelijks ook bij verovering van Aken hebben gedaan.

De twijfel van Skorzeny is gegrond. Volgens de Conventie van Den Haag (1907) kan iedere soldaat die het uniform van de vijand draagt direct worden geëxecuteerd als spion. Hij besluit – bij gebrek aan betere oplossing – dat zijn mannen het Duitse uniform onder het Amerikaanse moeten dragen en vóór een gevechtshandeling het Amerikaanse uniform uit moeten trekken.

Skorzeny krijgt het bevel over de 150e Pantserbrigade. Hoewel de naam anders suggereert, was het een samenraapsel van manschappen uit de Wehrmacht, de Waffen SS, de Luftwaffe en Kriegsmarine. In Grafenwöhr verzamelt hij zoveel mogelijk Engels-sprekende troepen en begint aan de GI-training. In minder dan zes weken moet hij een groep van 140 Duitse soldaten voor Amerikaanse GI’s kunnen laten doorgaan. De Duitsers bekijken Amerikaanse films, leren roken als Amerikanen, oefenen typisch Amerikaanse uitdrukkingen en moeten de hiërarchische Duitse stijl van bevelvoering juist afleren.

Naast het trainen van de soldaten, moet Skorzeny tientallen buitgenomen Sherman-tanks, GMC-trucks, Jeeps en M8 Greyhound-pantserwagens zien te verzamelen. Dat blijkt al gauw een onmogelijke klus. Jeeps en trucks, dat lukt nog wel maar de Greyhouds en Shermans zijn niet te vinden. En als er uiteindelijk twee Shermans naar Grafenwöhr worden gesleept, blijken de tanks niet meer zelfstandig te kunnen rijden. Als wanhoopspoging laat Skorzeny Duitse Panther-tanks ombouwen tot Amerikaanse M10 Tankdestroyers. Hij heeft er zelf niet veel vertrouwen in. Volgens hem zou alleen een “Amerikaans groentje erin trappen, op een verre afstand, in de nacht!”

Met het trainen van zijn ‘Amerikanen’ gaat het al niet veel beter. Een tiental jongens spreken vloeiend Amerikaans-Engels (ze hebben familie in de VS). Skorzeny plaatst ze onder leiding van Hauptmann Ernst Stielau. De overigen kunnen zich hoogstens redden met een beperkte woordenschat, maar missen de juiste kennis van het idioom.

In de vroege ochtend van 16 december 1944 barst de Duitse aanvalsgolf los. De Amerikanen, die rustig de kerst willen afwachten, zijn totaal overdonderd. Onder beschutting van slecht weer – waardoor de US Airforce aan de grond moet blijven – stormen drie Duitse legers richting de Maas. Maar vanaf het begin gaat het al mis. De smalle wegen in het oosten van België zijn niet geschikt voor zoveel voertuigen, waaronder de loodzware Duitse tanks. De Duitse legers lopen direct achter op schema. De Amerikanen herpakken zich razendsnel en verweren zich tot het uiterste.

De onervaren ‘Battle Babies’ van het 99th Infantery Battalion hebben nooit eerder een schot gelost, maar laten zich niet kennen. Ze houden de aan het Oostfront-geharde SS-troepen bij Elsenborn twee dagen op. Wanneer de gefrustreerde Duitsers bij Malmedy 80 gevangengenomen GI’s executeren, nemen de Amerikanen dezelfde maatregel over. Elke Duitse soldaat die zich over wil geven, wordt zonder pardon neergeknald.

Skorzeny’s 150e Pantserbrigade loopt bij de start al vast in de file. Hij stuurt zijn Stielau-eenheid vooruit. Zeven Jeep-teams met elk drie vermomde GI’s, gekleed in US Army uniformen en vloeiend in American slang. Deze bereiken de Amerikaanse linies en hebben wisselend succes. Een team verandert bewegwijzering, een team drinkt bier met echte GI’s en ontlokt hen nuttige informatie en een team knipt telefoondraden door. Een ander team rijdt doelloos rond en besluit zich over te geven aan Amerikaanse troepen – deze blijken ook bij Skorzeny’s eenheid te horen. Verwarring alom, maar ook bij de Amerikanen. Wie is wie? Kun je je elkaar nog wel vertrouwen?

Bij elke wachtpost en wegblokkade moeten Amerikaanse troepen het antwoord kunnen geven op de meest idiote vragen. Hoe heet de hond van president Roosevelt? Hoe heet de echtgenoot van Betty Grable? Wat is de hoofdstad van Illinois? Zelfs viersterrengeneraal Omar Bradley wordt uren opgehouden omdat hij het juiste antwoord geeft op de laatste vraag: Springfield. De MP die hem ondervraagt, is ervan overtuigd dat het Chicago is.

Het klapstuk moet dan nog volgen. Op 17 december wordt een team bestaande uit drie ‘Skorzeny-GI’s’ bij een wegversperring bij Aywaille aangehouden. De Amerikaanse MP’s vertrouwen het niet; drie man in een Jeep. Amerikanen zitten met maximaal twee man in een Jeep. Wanneer de drie het juiste wachtwoord niet weten, wordt de achterdocht bevestigd. De valse GI’s bekennen Duitsers te zijn en worden direct gevangenomen. Een van hen vertelt de Amerikanen dat het doel van Otto Skorzeny is om generaal Eisenhower te ontvoeren. De paniek is groot. Skorzeny’s reputatie is internationaal bekend, hij wordt ‘the most dangerous man in Europe’ genoemd. Eisenhower krijgt een week lang huis-arrest en mag zijn hoofdkwartier niet verlaten. Zes dagen later worden de drie bij Henri-Chapelle geëxecuteerd. Fotograaf John Florea legt de terechtstelling vast. De foto’s belanden in LIFE magazine van juni 1945.

In totaal vijftien Skorzeny-commando’s worden gepakt en geëxecuteerd. Ondanks de vertraging en de verliezen heeft Skorzeny toch zijn doel bereikt. Hijzelf neemt met zijn 150e Pantserbrigade deel aan de aanval op Malmedy maar zonder succes. Skorzeny raakt gewond aan zijn voorhoofd en verliest bijna het zicht in een van zijn ogen. Een legerarts lapt hem op en met gehavend gezicht staat Skorzeny op 31 december opnieuw voor Hitler. Die haalt zijn schouders op bij het falen van Wacht am Rhein en praat over nieuwe offensieven in het zuiden. Offensieven waarvan Skorzeny beseft dat die alleen in het verwarde hoofd van de Führer bestaan.

Skorzeny gaat terug naar Friedenthal en wordt op 30 januari 1945 gebeld door Reichsführer-SS Heinrich Himmler, die nu het commando heeft over het Ersatz Armee (Reserveleger). Hij zoekt een goede veldcommandant om de Sovjets af te stoppen aan de Oder. Skorzeny weet dat het een kansloze onderneming wordt. Het Derde Rijk wordt aan alle kanten bedreigd. Er is een tekort aan olievoorraden, vliegtuigen, pantserlegers en manschappen. Hij weet een legertje van 1500 man te verzamelen en probeert krampachtig het Tweede Wit-Russische Leger van maarschalk Rokossowski tegen te houden.

Eind februari wordt Skorzeny weer naar het Westfront geroepen. Zijn expertise wordt gevraagd om de reeds door de Amerikanen bezette brug bij Remagen op te blazen. Op 17 maart gaat een met explosieven uitgeruste groep kikvorsmannen het ijskoude water in. Het wordt een drama. De ene helft verdrinkt, de anderen worden gevangen genomen. Met gebogen hoofd, staat Skorzeny voor Hitler. De oude man beloont hem met de Eikenbladeren bij het Ridderkruis en zegt hem nieuwe opdrachten toe. Wanneer Skorzeny hoort dat zijn geboorteplaats, Wenen, door Russische troepen veroverd zou worden, haast hij zich erheen maar kan weinig uitvoeren.

Met het verdwijnen van het Derde Rijk, ontstaat een nieuw gerucht. Aktion Werwolf zou in werking zijn getreden. Werwolf zou bestaan uit een ondergronds leger van duizenden ex-nazi’s die op een bepaald moment in actie zouden komen om in na guerrilla-oorlog het Vierde Rijk te stichten. Skorzeny zou vele leden van dit geheime leger getraind hebben. Het bestaan van een Werwolf-leger is een van de vele raadsels die na de oorlog de ronde doen.

Zijn laatste opdracht is het versterken van de Alpenvesting rondom Berchtesgaden, waar Hitler’s buitenhuis staat. Eisenhower laat Patton’s 7th Army met sneltreinvaart richting Berchtesgaden opstomen uit vrees dat het daar tot een zware belegering zal komen met Hitler’s trouwe SS-aanhangers. Het tegendeel is waar. Hoewel er voorbereidingen waren getroffen, zoals een ondergronds gangenstelsel met munitie-opslag, was er geen sprake van een vesting. Skorzeny kan na de capitulatie zich nog enkele dagen schuil houden in de Duitse Alpen, maar op 16 mei geeft hij zich over aan de Amerikanen. Daarmee eindigt zijn verhaal nog niet.

Vierde Leven - Van oorlog naar oorlog

In de zomer van 1947 wordt Skorzeny voorgeleid bij de Amerikaanse rechtbank in Dachau. De aanklacht is dat hij tijdens het Ardennenoffensief oorlogsmisdaden zouden hebben gepleegd. Omdat er geen bewijs is dat Skorzeny de opdracht zou hebben gegeven om Amerikaanse gevangenen neer te schieten, komt die aanklacht te vervallen.

Het strijden in een vijandig uniform behoort ook tot de categorie ‘oorlogsmisdaden’. Skorzeny’s tegenargument is dat hij opdracht gaf om de uniformen uit te doen op het moment van contact met de vijand. De Britse wing commander Yeo-Thomas wordt opgeroepen als getuige à décharge. Hij verklaart dat de Britse SOE (spionage-dienst) ook gebruik maakte van Duitse uniformen. Zijn verklaring pleit Skorzeny vrij. Desondanks willen de Amerikanen Skorzeny niet laten gaan en ze sluiten hem op in een denazificatiekamp in Darmstadt. Op 26 juli 1948 wordt hij opgehaald door drie onbekende Amerikaanse MP’s en verdwijnt uit het zicht.

Skorzeny duikt onder bij een maîtresse in de Beierse Alpen en houdt zich anderhalf jaar stil. In die periode wordt hij benaderd door Reinhardt Gehlen, die de Gehlen Organisatie runt; een netwerk van oud-nazi’s die namens de Amerikanen spioneren bij de Sovjets. De Koude Oorlog is begonnen. Dat Gehlen Skorzeny weet te traceren, geeft aanleiding tot het vermoeden dat de Amerikanen hem bewust bevrijd hebben uit Darmstadt.

Begin 1950 wordt Skorzeny gesignaleerd in Parijs. Dat jaar verschijnen zijn memoires bij de Franse krant Le Figaro. Skorzeny vlucht naar het Spanje van dictator Franco. Het blijkt een veilige haven. Skorzeny neemt een andere identiteit aan op naam van Rolf Steinbauer, dient een verblijfsverzoek in en ontvangt een paspoort. Hij vestigt zich in Madrid en start een ingenieursbureau.

Vanaf dat moment raken de feiten steeds meer verward door de mythe. Skorzeny zou een van de leidende figuren achter ODESSA zijn. Deze Organisation Der Ehemaligen SS-Angehörigen zou de vlucht van top-nazi’s naar Argentinië faciliteren. Naast ODESSA circuleren ook namen als Die Spinne, Stille Hilfe, Kameradenwerke en CEDADE. Of ODESSA werkelijk heeft bestaan, wordt ernstig betwijfeld. Dat de vlucht van – waarschijnlijk – honderden ex-nazi’s (Josef Mengele, Adolf Eichmann, Franz Stangl, Eduard Roschmann en vele anderen) mogelijk is gemaakt door een of andere organisatie met voldoende liquide middelen en een goed netwerk staat vast. En wat is de rol van Skorzeny daarin? Dat blijft onduidelijk.

Tijdens de jaren vijftig wordt Skorzeny een self-made man. Dat fortuin vergaart hij niet alleen met ingenieurswerk. Hij heeft een selecte groep huurlingen om zich heen verzameld waarmee hij elke regering, die hem wil betalen, van onwelwillende elementen verlost. Dit huurlingenleger bestaat uit oud-Friedenthalers, oud-Brandenburgers, oud-SSers en Wehrmachtveteranen. Ze ‘werken’ achtereenvolgens in Egypte, Palestina, Spanje, Libië en Griekenland. Vanaf 1960 heet het huurlingenleger de Paladin Groep en worden ze vooral ingezet om communistische rebellen te elimineren.

Tegen die tijd heeft Skorzeny een groot netwerk van internationale contacten en staat hij op goede voet met Juan en Eva ‘Evita’ Péron. Met de Argentijnse presidentsvrouw zou hij een affaire hebben gehad.

Vijfde Leven - In dienst van de vijand

Omdat Skorzeny in 1952 als ‘Entnazifiziert’ wordt beschouwd, kan hij weer vrij reizen. Hij maakt daar dankbaar gebruik van en duikt op als militair-deskundige in Egypte, als wapenhandelaar in Ierland en als huurmoordenaar in – off all places – Israël.

De Joods-Amerikaanse online krant The Forward komt op 27 maart 2016 met een onthullend artikel. De Mossad zou in 1962 Otto Skorzeny hebben gerekruteerd om de Duitse kerngeleerde Heinz Krug te vermoorden. De moord op Krug is tot die tijd onopgelost gebleven. Krug die tijdens de Tweede Wereldoorlog aan het Duitse raketprogramma in Peenemünde heeft gewerkt, is dan in dienst van Egypte. Hij is niet de enige. Er werken verschillende Duitse wetenschappers in Egypte, het land dat op dat moment als de aartsvijand van Israël kan worden beschouwd. De Mossad stuurt hen bombrieven die enkele levens eisen. Maar Krug – de nummer 1 op hun lijst – ontspringt de dans en gaat stug door met het ontwikkelen van zijn strategische raketprogramma. Voor Krug zou daarmee alsnog de wens van Hitler uitkomen: het vernietigen van Joden in Israël.

De Mossad besluit een oud-nazi te rekruteren om Krug te vermoorden. Twee Mossad-agenten leggen contact met Skorzeny in Madrid. Of hij voor een flinke premie bereid is de staat Israël te helpen? Hij is niet geïnteresseerd in geld, want hij is inmiddels rijk genoeg. Skorzeny doet hen een tegenvoorstel: zij moeten zorgen dat hij van Simon Wiesenthal’s lijst van ‘meest gezochte nazi’s’ wordt gehaald. Wiesenthal is de grootste nazi-jager van na de oorlog en heeft o.a. Adolf Eichmann in Argentinië opgespoord. Zo lang Skorzeny op die lijst staat, blijft hij het doelwit van wraakzuchtige Joden. Hoewel niet eenvoudig te realiseren – Wiesenthal staat bekend als een onvermurwbare man – stemmen de Mossad-agenten toe.

In Tel-Aviv krijgt Skorzeny pas te horen wat de opdracht is. Hij reist naar Egypte en doet zich voor als een vriend van de Duitse raketgeleerden. Met zijn reputatie krijgt hij deuren open die voor anderen gesloten blijven. Krug is bang en wil weg uit Egypte zodra de raketten gereed zijn. Skorzeny zegt dat hij Krug kan helpen vluchten. Ze maken een afspraak in München. Op 11 september 1962 haalt Skorzeny hem op van het vliegveld in een witte Mercedes. Wanneer ze wegrijden, volgt een tweede auto hen. In een bos buiten München stopt Skorzeny. Uit de tweede auto stappen de Mossad-agenten. Krug wordt het bos in begeleid en zal er nooit meer uitkomen.

Simon Wiesenthal is niet bereid om Skorzeny’s naam van de lijst te schrappen. De Mossad stelt een vervalst document op waarin staat dat Otto Skorzeny niet meer gezocht wordt als oorlogsmisdadiger. De handtekening daaronder is sprekend die van Wiesenthal.

De laatste strijd

Otto Skorzeny overleeft de strijd aan het Oostfront; een duikvlucht vanaf de Gran Sasso; een couppoging in Boedapest en een vuurgevecht in Malmédy. Uiteindelijk draagt hij zijn moordwapen zijn leven lang met zich mee. Hij is een kettingroker. De tabak veroorzaakt tumoren aan zijn ruggenmerg. Hij wordt nog geopereerd in Hamburg, waar zijn kamer bewaakt wordt door oud-Friedenthal kameraden. Het mag niet baten. Hij overlijdt op 5 juli 1975 in Madrid. Bij zijn tweevoudige begrafenis – zowel in Madrid als Wenen – wordt uitgebreid de nazi-groet gebracht.

Het oordeel

Otto Skorzeny overleeft de strijd aan het Oostfront; een duikvlucht vanaf de Gran Sasso; een couppoging in Boedapest en een vuurgevecht in Malmédy. Uiteindelijk draagt hij zijn moordwapen zijn leven lang met zich mee. Hij is een kettingroker. De tabak veroorzaakt tumoren aan zijn ruggenmerg. Hij wordt nog geopereerd in Hamburg, waar zijn kamer bewaakt wordt door oud-Friedenthal kameraden. Het mag niet baten. Hij overlijdt op 5 juli 1975 in Madrid. Bij zijn tweevoudige begrafenis – zowel in Madrid als Wenen – wordt uitgebreid de nazi-groet gebracht.

Het lot werkte regelmatig in het voordeel van Skorzeny. Hij was vaak de juiste man op de juiste plaats. Maar hij heeft die plek op het podium afgedwongen ten koste van anderen. Hij wrong zich in het kleine toestel bij Mussolini en streek daarmee alle eer op. Hitler was overduidelijk gecharmeerd van zijn landgenoot. Operatie Weitsprung is nooit uitgevoerd. Churchill, Roosevelt en Stalin brachten het Derde Rijk op de knieën. Operatie Greif liep uit op een fiasco, maar veroorzaakte grote chaos achter de Amerikaanse linies. Het gerucht over de ontvoering op Eisenhower ging een eigen leven leiden. Wat als het Skorzeny in beiden gevallen wel gelukt was? The most dangerous man in Europe – dankte zijn reputatie niet aan wat hij bereikt had, maar aan wat hij zou hebben kunnen bereiken.

Hoewel zijn daden hem kwalificeren als ‘oorlogsheld’, moeten we Otto Skorzeny vooral zien als de dienaar van een slechte zaak. Een calculerende waaghals en opportunistische ritselaar die het nazi-gedachtegoed nooit heeft afgeworpen.

De eerste thriller over de geheime Operatie Greif tijdens het Ardennenoffensief

Een spectaculair relaas over de aanslag die de afloop van WOII had kunnen veranderen

lannooUITG
Logo-GivingBrandsEnergy-RGB